Het seksuele gedrag van jongeren is al jarenlang onderwerp van gesprek en zorgen. Regelmatig wakkert de discussie aan als berichten over bijvoorbeeld seks in garageboxen of schuren op de dansvloer in de media verschijnen. Maar moeten we ons op dit gebied wel zo veel zorgen maken om onze Nederlandse jongeren? Want hoe zit het eigenlijk met het seksuele gedrag van jongeren anno 2012?
In 2005 voerde Rutgers WPF in samenwerking met Soa Aids Nederland een grootschalig en representatief onderzoek uit naar het seksuele gedrag van Nederlandse jongeren tussen de 12 en 25 jaar. Afgelopen jaar is een soortgelijk representatief onderzoek uitgevoerd onder ruim 8000 jongeren in deze leeftijdscategorie. Dat stelt ons in staat om eens te vergelijken in hoeverre het seksuele gedrag van jongeren is veranderd. Wat blijkt: er zijn maar weinig verschuivingen zichtbaar in hoe jongeren met seksualiteit omgaan in Nederland. De leeftijd waarop jongeren voor het eerst seks hebben is nagenoeg gelijk gebleven (17 jaar) en het grootste gedeelte van de jongeren beschermt zich goed tijdens geslachtsgemeenschap: 87 procent van de jongens en 91 procent van de meisjes gebruikt middelen om soa’s en zwangerschap te voorkomen. Daarbij is het gebruik van de morning afterpil wel gestegen. De onderzoekers geven aan dat meiden liever het zekere voor het onzekere nemen als er iets mis gaat met het gebruik van anticonceptiemiddelen.
Ook laten jongeren zich vaker testen op soa en/of hiv. Dit zijn vaak jongeren met een verhoogde kans op geslachtsziektes (jongeren die vier of meer bedpartners in korte tijd hebben gehad en bi- of homoseksuele jongeren). Daarnaast geven de jongeren aan dat ze veel controle en zelfvertrouwen hebben tijdens de seks en assertiviteit tonen. Ze vinden dat ze goed kunnen aangeven waar hun grenzen liggen. Eerder berichtten we al over een onderzoek waaruit bleek dat jongeren stapsgewijs seksuele ervaring opdoen, wat aangeeft dat ze bewust bezig zijn met het ontwikkelen van hun eigen seksualiteit.
Een nieuw resultaat uit het onderzoek is dat de ‘eerste keer’ vaak onverwacht komt en dat meisjes vaker spijt hebben van de eerste keer seks dan jongens. 22 procent van de meisjes had liever nog even gewacht met de eerste keer, tegenover 8 procent van de jongens. Ook stoppen jongeren relatief snel met het gebruik van bescherming wanneer ze een relatie hebben. Daarnaast krijgen toch nog veel jongeren, met name meisjes en bi- en homoseksuele jongeren te maken met grensoverschrijdend seksueel gedrag, ondanks dat ze zichzelf vaardig vinden in het aangeven van hun grenzen. 17 procent van de meisjes en 4 procent van de jongens geeft aan wel eens seksuele handelingen te hebben gedaan tegen hun zin en tegen een klein deel (6 procent meisjes en 2 procent jongens) is wel eens fysiek geweld gebruikt. Grensoverschrijdend seksueel gedrag is al langer een aandachtspunt. Lees hier over een ander onderzoek van Rutgers Nisso Groep over dit onderwerp.
Ook is de kennis over seksualiteit, soa’s en voortplanting niet erg groot bij jongeren. Veertig procent weet bijvoorbeeld niet dat een meisje ook zwanger kan worden als de jongen niet klaarkomt tijdens geslachtsgemeenschap of dat je van sommige soa’s onvruchtbaar kan worden. Opvallend is dat het kennisniveau over seksualiteit ten opzichte van 2005 iets gedaald is. Er wordt dan ook gepleit voor betere seksuele voorlichting op scholen. Vooral onderwerpen als seks in de media, homoseksualiteit, wensen en grenzen en maagdelijkheid worden weinig besproken in de lessen op school. Eerder pleitte Marli Huijer in een opiniestuk in Trouw ook voor aandacht tussen seksualiteit en liefde.
In het onderzoek van afgelopen jaar is uitgebreider gekeken naar de rol die geloof speelt in seksualiteit bij jongeren. Volgens de onderzoekers blijkt dit namelijk een grote rol te spelen in seksueel gedrag en opvattingen. Gelovige meisjes (Christelijk of Islamitisch) hebben beduidend minder ervaring met seksualiteit dan hun niet-gelovige leeftijdsgenoten. Voor jongens speelt het geloof een veel minder grote rol, waarbij Islamitische jongens opvallend meer ervaring hebben met betaalde seks. Een ander opvallend resultaat is dat Islamitische meiden die al seksueel actief zijn veel vaker de morning afterpil slikken dan niet-gelovige leeftijdsgenoten: één op de drie gebruikt een morning after pil na onbeschermde seks om zwangerschap te voorkomen. Geslachtsgemeenschap zonder anticonceptie komt ook relatief vaker voor bij gelovige jongeren dan bij niet-gelovige jongeren. Dit kan volgens de onderzoekers te maken hebben met het feit dat er weinig over seksualiteit en anticonceptie wordt gesproken binnen gelovige gezinnen.
Ten slotte blijkt het dat veel jongeren nog ten rade gaan bij hun ouders als ze iets willen weten over seksualiteit en gerelateerde problemen. Zelfs een kwart van de 20- tot 24-jarige jongeren vragen nog wel eens wat aan hun ouders over seks. Daarnaast is het internet een vaak genoemde bron van informatie voor jongeren die iets willen weten over seksualiteit. Zij bezoeken voornamelijk sites als sekswoordenboek.nl of sense.info. Het internet biedt ook een plaats voor het bekijken van porno of het vinden van seksuele contacten. Een klein deel van de jongeren geeft aan wel eens erotisch getinte beelden van zichzelf via internet verstuurd te hebben (8 procent van de jongens tegenover 4 procent van de meisjes).
Hoewel er nog genoeg risico’s zijn wat betreft seksualiteit en jongeren, blijkt het vaak om kleine percentages te gaan. De meeste jongeren weten vaak wel waar ze mee bezig zijn en nemen ook genoeg voorzorgsmaatregelen om geslachtsziektes en zwangerschap te voorkomen. Ondanks dat blijkt wel een aantal aandachtspunten voor, met name, scholen op het gebied van seksuele voorlichting.
Een samenvatting van het onderzoek van Rutgers WPN en Soa Aids Nederland is hier te vinden. Medio april 2012 wordt het definitieve eindrapport gepubliceerd.
- Gerelateerde artikelen:
- Maak seks lekker duidelijk Eerder besprak YoungWorks het onderzoek “Laat je nu horen” van de Universiteit Utrecht en de Rutgers Nisso Groep. Hieruit bleek o.a. dat maar liefst 84%...
- Seksuele dwang onder jongeren Seksuele dwang komt vaker voor dan gedacht. Nog opvallender is dat meisjes niet onderdoen voor jongens als het aankomt op dwang tot seksuele handelingen. Klinisch...
- Seks is goed voor je Seks is goed voor je, aldus de Britse overheid. Na jarenlang gehamer op onveilig vrijen of ongezonde jongeren, wil de overheid zich nu focussen op...
