Wat is het verschil tussen Generatie Einstein, Prestatiegeneratie, patatgeneratie en generatie Z? Het overzicht is zoek, nooit eerder zijn er zoveel verschillende benamingen in de media geweest als voor de huidige generatie jongeren. Continu worden nieuwe termen voor deze ‘digital natives’ verzonnen. Het gevolg daarvan is een grote verzameling benamingen, maar een gebrek aan specificaties van deze termen. YoungWorks maakte een overzicht van alle generaties sinds 1930. Hoe worden ze genoemd, waar komen ze vandaan en hoe worden ze afgeschilderd in de media?
De Nederlandse socioloog Henk Becker introduceerde begin jaren ’90 het generatiedenken. Hij liet zien dat mensen ervaringen die ze tussen hun 10e en 25e levensjaar opdoen, meestal de rest van hun leven met zich meedragen. Je jeugd is een belangrijke vormende periode en wordt voor een deel ook gevormd door het tijdperk waarin je opgroeit. Zo is iedereen product van zijn of haar tijd en ontstaat er pakweg elke 15 jaar een nieuwe generatie van mensen die dezelfde maatschappelijke ervaringen opdoen en zo overeenkomsten hebben in houding en gedrag. Iemand die opgroeide in crisistijd staat anders in het leven dan iemand die alleen welvaart en economische groei heeft gekend. En jongeren van nu, die zijn opgegroeid in een tijd waarin internet steeds vanzelfsprekender werd, staan weer anders in het leven dan oudere generaties.
Klik hier voor een grotere versie van de tijdlijn (PDF)
Stille generatie (geboren tussen 1931 en 1940)
De stille generatie of geraniumzitters zijn geboren in de periode tussen 1931-1940 en zijn de opa’s en oma’s van de huidige generatie jongeren. Zij groeiden op in en na de oorlog en waren trouw aan het gezag, oftewel stil. Tijdens de wederopbouw kon men door te werken hogerop komen op de maatschappelijke ladder. De auto werd statussymbool en de huishoudelijke apparatuur kwam in opmars.
Protestgeneratie (geboren tussen 1940 en 1955)
Deze protestgeneratie zijn geboren tijdens de Babyboom tussen 1941 en 1955 en groeiden op zonder armoede in een tijd van welvaartstijging. De nadruk van deze groep jongeren lag op zelfontplooiing en een vrije moraal. Het geloof in emancipatie en duurzaamheid leidde tot veel onvrede en protest onder de jongeren van toen. Inmiddels zijn de kinderen van de Babyboomers volwassen en gaat de protestgeneratie (bijna) met pensioen.
Generatie X (geboren tussen 1955 en 1970)
De generatie X, de verloren generatie ofwel generatie Nix, zijn de ouders van generatie Y of Z en geboren tussen 1956 en 1970. De verloren generatie kreeg te maken met een enorme economische crisis met massale jeugdwerkeloosheid tot gevolg. Het meest opvallend is volgens Becker – schrijver van het boek ’Generaties en hun kansen’ – dat de verwachte maatschappelijke onrust en protesten onder deze generatie uitbleven in tegenstelling tot de protestgeneratie. “Ze schikten zich in hun lot en maakten er het beste van. Het is een generatie die snel volwassen moest worden.” Over het algemeen is deze generatie praktisch ingesteld, zelfredzaam, relativerend en wordt ze gekenmerkt door een no-nonsensementaliteit.
Pragmatische generatie (geboren tussen 1970 en 1985)
De pragmatische generatie betreft veelal de kinderen van de protestgeneratie, geboren tussen 1971 en 1985. Zij werden vrijgelaten in hun keuzes, hadden veel mogelijkheden en zelfontplooiing stond centraal. Levensgeluk, ‘Je eigen ding doen’ en jezelf zijn werden de belangrijkste waarden. Deze generatie werd ook de patatgeneratie genoemd, want door de onderhandelingscultuur en het gebrek aan dwang en verplichtingen verviel een deel van de jongeren snel in passiviteit.
Generatie Y (geboren tussen 1980 en 1994)
Deze generatie wordt ook wel de grenzeloze generatie, generatie einstein, generation next, digitale generatie, screenagers, game generation, milleniumgeneratie, prestatiegeneratie of echoboomers (kinderen van de Baby Boomers) genoemd en zijn de huidige generatie (oudere) jongeren. Jongeren van nu groeien op in een decennium van terreurdreigingen en milieuproblemen maar ook van economische welvaart en sterke technologische vooruitgang. Ze voelen zich bijzonder en zelfverzekerd en zijn al vroeg actief op internet (profielensites en msn) waardoor ze ook vaak aangeduid worden als mediageneratie. De digitalisering heeft er toe geleid dat jongeren volgens marketeers slimmer, sterker en socialer zijn geworden en worden gelabeld met namen als Generatie Einstein of Google-generatie. Dit beeld van de generatie is omstreden, want jongeren die zijn opgegroeid in het internettijdperk zijn weliswaar vaardig in het navigeren op internet, maar missen vaak de analytische capaciteiten om digitale bronnen te beoordelen.
Marketeers hebben de huidige generatie jongeren ook negatief getypeerd. Bijvoorbeeld als ‘achterbankgeneratie’, omdat alles voor hen geregeld is door hun ouders. Daarnaast wordt de term ‘knip en plak’ generatie gebruikt voor de huidige generatie jongeren, omdat alles al eens bedacht is. Of de ‘Peter Pan’ generatie: jongeren lijken nooit volwassen te worden. Een gehoorde term is ook de ‘Swag’ generatie. Dit verwijst naar het woord ‘swag’ wat door jongeren wordt gebruikt als naam voor het uitten van je zelfvertrouwen en ‘coolness’: “je hebt swag of je hebt het niet”. Swag wordt geassocieerd met zelfverheerlijking en arrogantie, twee eigenschappen die oudere generaties huidige jongeren regelmatig toewijzen.
Haaks op deze negatieve beelden staat het beeld van de prestatiegeneratie. Generatie Y wil authentiek, speciaal en creatief zijn. Deze jongeren groeien veelal op in luxe en kennen daardoor grenzeloze ambities: een eigen bedrijf, werken in het buitenland. Alles is mogelijk! Dit resulteert in een groeiend aantal jonge ondernemers, ambitieuze werknemers en allerhande bijzondere prestaties van jongeren op verschillende gebieden. Wel blijkt dat niet alle jongeren kunnen voldoen aan de door zichzelf geschepte verwachtingen en moeite hebben zich staande houden in die complexiteit van keuzes. Deze groep valt buiten de boot en kampt met problemen en keuzestress.
Generatie Z
De generatie Z, Net generatie, generatie I, iGeneration, of generatie Yi is geboren tussen 1990 en 2000 en zijn de jongste jongeren van vandaag. Waar eerst de generaties duidelijk van elkaar verschilden en zich tegen elkaar afzetten, is de scheiding tussen generatie Y en generatie Z troebel. Het verschil tussen de twee generaties is dat generatie Y geboren is voor het digitale tijdperk en zich nog een maatschappij zonder internet kan voorstellen. Voor de generatie Z is het internet vanzelfsprekend, zij kunnen zich geen leven zonder voorstellen. Deze jongeren worden ook vaak ‘digital natives’ genoemd: geboren en getogen media consumers.
Deze “digital natives” doen veel verschillende dingen tegelijkertijd: msnen, muziek luisteren, huiswerk maken en chatten. Een andere naam voor de generatie Z is dan ook generatie M (multitasking). Er wordt vaak gedacht dat multitaskende jongeren hierdoor speciale vaardigheden ontwikkelen, zoals het goed kunnen filteren van irrelevante informatie. Dit beeld is echter al weer aan verandering onderhevig aangezien blijkt dat het puberbrein meer moeite heeft met multitasken dan het volwassen brein.
Ook de generatie na Z is inmiddels al geboren, namelijk in de periode tussen 2000 en 2010. Naar verwachting zal deze generatie ‘alpha’ of ‘google kids’ gaan heten. Een generatie die geboren is in een economische crisis en naar verwachting nog meer (technologische) kennis ontwikkelt dan eerdere generaties.
Lui en verwend?
Bij het bestuderen van de verschillende generaties valt op dat een nieuwe generatie in eerste instantie vaak stuit op kritiek van de vorige generaties. Van de ‘generatie Nix’ werd weinig verwacht: zij kregen te kampen met grote jeugdwerkeloosheid en de economische recessie die de BabyBoomers achterlieten. Uit onderzoek van de Universiteit Tilburg (1999) en het Sociaal Cultureel Planbureau (2010) bleek echter dat deze generatie helemaal niet zo verloren was. Ze waren hoger opgeleid en hadden betere banen dan de leden van de protestgeneratie in dezelfde periode van hun leven. Ook de pragmatische generatie had in eerste instantie een negatieve bijklank: doordat jongeren opgroeiden in een welvarend Nederland en niet hoefden te vechten voor hun vrijheid werden ze als lui en verwend beschouwd (patatgeneratie). Diezelfde generatie bekritiseerd nu op eenzelfde manier de volgende generatie. Jongeren van nu werden in eerste instantie ook lui (achterbank generatie), verwend, maar ook arrogant en weinig vernieuwend (knip en plak generatie) genoemd. Nu groeit daarentegen het besef dat een groot deel van deze generatie juist ambitieus, zelfverzekerd en prestatiegericht is, een prestatiegeneratie. Elke generatie verschilt van de vorige en stuit daarmee op weerstand, zo ook de huidige en komende generaties. Naarmate de generaties echter langer bestaan en de tijd krijgen om zich te bewijzen, worden hun positieve kenmerken meer belicht en blijkt het keer op keer wel mee te vallen met die “jeugd van tegenwoordig”.
- Gerelateerde artikelen:
- Generatiekloof op de werkvloer “Vroeger was alles anders” en “de jeugd van tegenwoordig” zijn veelgebruikte termen om het verschil tussen de huidige en de vorige generatie aan te duiden....
- Generatie Z Waar menig werkgever druk is met het snappen van generatie Y, staat er al een nieuwe generatie voor de deur. Generatie Z, geboren tussen het...
- Jong en houdbaar Hoe denken jongeren over duurzame ontwikkeling? En wat zouden ze ermee willen in het onderwijs? Hiteq, centrum voor innovatie, deed hier een studie naar. Ze...
